Na treść składają się wyłącznie te prawa i
obowiązki stron, które tworzą więź zobowiązaniową między
nimi, czyli stosunek prawny między pracodawcą jako wierzycielem,
a pracownikiem jako dłużnikiem i odwrotnie. Nie wchodzą
więc prawa i obowiązki, jakie strony mają wobec innych podmiotów
w związku z pozostawaniem w stosunku pracy. W skład wchodzą
wyłącznie indywidualne prawa i obowiązki stron - określonego
podmiotu zatrudniającego oraz osoby fizycznej będącej pracownikiem.
Niektóre obowiązki pracodawcy, a wyjątkowo i pracownika
mają charakter mieszany, tzn. wiążący nie tylko wobec drugiej
strony stosunku pracy, ale także i wobec innych podmiotów,
np. obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych
warunków pracy ( wobec poszczególnych pracowników, załogi,
związków zawodowych i państwa ).
Nie zawsze zachodzi tzw.
ekwiwalentność (równoważność ) świadczeń, do których jedna
strona jest uprawniona, a druga obowiązana.
Na przykład
prawo pracownika do wynagrodzenia ma swój odpowiednik w
odobowiązku pracodawcy jego płacenia, jednak świadczenie
to nie zawsze ma swój odpowiednik w wykonywanej pracy, bowiem
pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, chociaż pracy
nie wykonuje np. w okresie urlopu wypoczynkowego. Struktura
praw i obowiązków jest mało przejrzysta. Jedne są ogólne
np. poszanowanie godności i innych dóbr osobistych pracownika,
inne zaś mają charakter szczegółowy, np. obowiązek wydania
pracownikowi świadectwa pracy. Niektóre prawa i obowiązki
stały się samodzielnymi instytucjami prawa pracy. Jedne
mają charakter konkretny, np. obowiązek prowadzenia dokumentacji
w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych,
inne zaś abstrakcyjny, np. obowiązek stosowania obiektywnych
i sprawiedliwych kryteriów oceny pracownika.
Prawa i obowiązki
tworzą pewien hierarchiczny system:
- prawa i obowiązki
główne (zasadnicze )
- pomocnicze ( uboczne ) - służące
realizacji praw i obowiązków zasadniczych
Główny obowiązek
pracownika - wykonanie pracy określonego rodzaju pod kierownictwem
pracodawcy, a uboczny - przestrzeganie tajemnicy służbowej.
Główny pracodawcy - zapewnienie bezpiecznych i higienicznych
warunków pracy, a uboczny - zawiadomienie odpowiednich organów
o wypadku przy pracy czy prowadzenie ewidencji wypadków.